Pablo Neruda
Latin Amerikan edebiyatının tüm dünyada itibar kazanmasını sağlayan Pablo Neruda, Neftali Ricardo Reyes Basoalto adıyla, 12 Temmuz 1904'te Güney Şili'de bulunan Parral'da doğdu. Babası lokomotifçi, doğumundan hemen sonra ölen annesi ise öğretmendi. Pablo Neruda henüz 15 yaşındayken taşra gazetelerinin birinin edebiyat ekini düzeltmekle görevlendirildi. Bu dönemde Çekoslovakyalı şair Jan Neruda'ya olan hayranlığı nedeniyle Pablo Neruda takma adını aldı. 1924'te ilk şiirleriyle bir edebiyat yarışmasında hem bir ödül hem de bir burs kazandı. Elde ettiği bursla Santiago'da üç yıl Fransız edebiyatı eğitimi gördü ve gazeteciliğe devam etti.

Neruda'nın ilk şiir derlemesi Crespusculada adı altında yayınlandı. Adını yavaş yavaş edebi çevrelerde duyurmaya başlayan şair, Crespusculada'dan bir yıl sonra çıkardığı Yirmi Aşk Şiiri ve Unutulmaz Bir Şarkı ile Latin Amerika'nın en çok satış yapan şairleri arasına girdi. Bu kitabında Neruda, bir aşk öyküsünü fon alarak, aynı anda bir şehvet objesi, sığınabilecek bir liman ve kozmik bir güç olan kadına bir od yazdı. 1927'de diplomatlık görevine başlayan Pablo Neruda, altı yıl boyunca Güneydoğu Asya'da konsolosluk yaptı. Bu bölgedeki toplumsal sorunlar yüzünden ömrünün 'en çok acı veren dönemi' olarak nitelendirildiği bu zaman içinde Yeryüzünde Konaklama adlı iki ciltlik eserini yazdı. Eski şiirlerinin melankolisi dünyadaki acıların doğrudan doğruya anlatımına yer verdi.

1934'te İspanya'ya giden Neruda, burada sembolizm, sürrealizm ve füturizm etkisinde kalan '1927 Nesli' adlı şair topluluğuna katıldı. İç Savaş patlayınca Neruda, Franco'ya karşı çıktığı için diplomatik hizmetten çıkarıldı. İç Savaş'ın üzüntüsü içinde 1937'de İspanya Gönüllerde adlı kitabını yayınladı.

1939'da diplomatlık mesleğine geri dönen Neruda, başkonsolos olarak Meksika'ya gitti ve bu görevini 1943'e kadar sürdürdü. Altı yıl sonra Şili Komünist Partisi'ne girerek senatör oldu. Başkan Gonzalez Videla'yı eleştirmesi üzerine hükümeti tarafından rejim düşmanı ilan edildi ve 1948'de gıyabi tutuklama emriyle arandı. Hakkında tutuklama emri çıkar çıkmaz rahip kılığına girerek Arjantin'e kaçmayı başardı. Neruda'nın kaçışı Arjantin'de son bulmadı. Ünlü şair önce Batı Avrupa'ya geçti ardından Sovyetler Birliği'nde ve Çin'de yaşamaya başladı. 1950'de Evrensel Şarkı adlı şiirsel dizisi çıktı. Suçlama ile duygudaşlığın egemen olduğu bu ilahi havalı yapıtıyla Neruda, Latin Amerika'yı mitleri ve tarihiyle, doğası ve politik/sosyal durumlarıyla bir bütün olarak yansıtmaya çalıştı. Tarihe Marksist bir görüş açısı getirerek Stalin'e olan hayranlığını saklama gereği duymadı.

1952'de Şili'ye dönen Neruda başka bir ad altında Kaptanın Dizeleri adlı şiir kitabını yayınladı. Ancak 10 yıl sonra bu yapıtın yazarı olduğunu açıkladı. Bunun nedeni, 1955 yılında üçüncü evliliğini Matilde Urruti'ya aşkını şiirlerle ilan ederken bir önceki karısını incitmek istememesidir. Neruda yapıtlarında giderek daha önce kullandığı, anlaşılması güç mecazlardan vazgeçti. Böylelikle insanın var oluşunun bir envanteri olan Temel Odlar, Yeni Temel Odlar ve Üçüncü Odlar Kitabı adlı yapıtlarındaki dizeler çoğunlukla bir ve iki heceli sözcüklerden oluşmaktadır. Stalin'in kendisine yanık bulmadıklarına karşı uyguladığı sert tutumun boyutu açıklanınca Neruda'nın dünya görüşü sarsıldı. Acayiplikler ve Karaada Defteri adlı otobiyografik yansımalarında kuşkularını dile getirdi.

1969 yılında Komünist Parti tarafından başkan adayı gösterilen Neruda, Salvador Allende'nin ulusal cephesine katılmak üzere 1970'de adaylığını geri aldı. Onu izleyen yıllarda Allende tarafından Fransa'ya büyükelçi olarak atandı. Bir yıl sonra Neruda, Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. Nixon'u Devirmeye Çağrı ve Şili Devrimine Övgü, adlı şiir kitabında ABD'nin solcu hükümetin dengesini bozmaya yönelik çalışmalarını eleştirdi. 1973'de kansere yakalanan Pablo Neruda, Allende'ye karşı düzenlenen askeri darbeden birkaç gün sonra, 23 Eylül 1973'de Santiago'da yaşamını yitirdi.

Eserleri
Şiirler: Crespusculada (1923), Yirmi Aşk Şiiri ve Unutulmaz Bir Şarkı (Veinte poemas de amour y una cancion desesperada, 1924), Yeryüzünde Konaklama (Residencia en la tierra, 1935), İspanya Gönüllerde (Espana en el corazon, 1937), Evrensel Şarkı (Canto General, 1950), Kaptanın Dizeleri (Los versos del Capitan, 1952), Temel Odlar (Odas elementares, 1954), Yeni Temel Odlar (Nuevas odas elementares, 1956), Üçüncü Odlar Kitabı (Tercer libro de las odas, 1957), Nixon'u Devirmeye Çağrı ve Şili Devrimine Övgü (Incitation al nixoncidio y alabanza de la revolution chilena, 1973)

LİNKLER
http://www.kirjasto.sci.fi/neruda.htm
http://vinkka.telefragged.com/neruda/
http://www.uchile.cl/neruda/infancia.htm
http://www.geocities.com/hotsprings/6524/